Kamu Görevlilerinin "Hizmet İçi Eğitimi" Araştırması

İnsanlar varlığını güvence altına almak için devlet kurarlar. Devlet de çatısı altındaki insanların yararı için çalıştığı müddetçe varlığını devam ettirir. Bunun en etkili yollarından biri kamu kurum ve kuruluşlarıyla yaptığı hizmetlerdir. Kamu hizmetleri sayesinde vatandaş doğrudan veya dolaylı olarak hizmet almış olacak ve vatandaş aldığı hizmetler ölçüsünde devletine güvenebilecektir. Kamu hizmetleri, özel sektör hizmetlerine göre daha şeffaf ve eşitlikçi olmalıdır. Çünkü kamu hizmetleri doğrudan veya dolaylı olarak vatandaş için yapılan hizmetlerdir. Bu hizmetleri sunan personeller, maaşlarını devletten alırlar. Devlet ise bu döngüyü sağlamak için vatandaştan vergi toplamaktadır. Bu bakımdan kamu hizmetleri ve personelleri gerek ahlaki gerekse eşitlik açısından en iyi derecede olmalıdır. Yine kamu kuruluşları ülkenin toplumsal hedeflerinin gerçekleştirilebilmesi için, toplumsal ekonomik ve kültürel gelişme ya da kalkınma için önemli bir araçtır. Buna bağlı olarak kamu görevlilerinin de sürekli değişen teknoloji, bilim ve ihtiyaçlara ayak uyduracak şekilde eğitilmesi gerekir. Tabii bu değişim ve yenilenme sürekli olduğu için eğitimin de sürekli hale gelmesi önem taşır. Böylelikle ülke, hedeflediği toplumsal ekonomik ve kalkınmaya emin adımlarla ilerler. Hele ki günümüzde içerik ve alanı oldukça genişleyen kamu yönetiminin, personel seçimi konusunda da daha da dikkatli olması gerekir. Seçilen personeller toplumsal değişmenin ve teknolojinin getirdiği yeni ihtiyaçlara en verimli şekilde cevap verme niteliğinde olmalıdır. Bu şartların oluşmasında hizmet içi eğitim, önemli bir etken olarak görülüp, gerek kamu personellerinin gerekse kamu kuruluşlarının belli başlı ve etkili bir plan program çerçevesinde çalışmalarını yürüteceğine olanak sağlayacağı belirtilir.

Hizmet içi eğitim, kamu görevlilerinin etkili, uyumlu ve en verimli şekilde vazifelerini yerine getirebilmeyi; bir üst görev için gerekli bilgi, beceri ve sorumluluğu idrak etmeyi ve “İnsanı yaşat ki devlet yaşasın” (Şeyh Edebali) felsefesiyle hareket etmeyi amaçlayan bir eğitim etkinliğidir. Hizmet içi eğitimde temel amaç, kamu görevlilerinin çalışmalarındaki verimliliği en üst düzeye çıkarmak ve kamu personelinin sağlam bir karaktere sahip olmasını sağlamaktır. Bunların gerçekleşmesi ise doğru ve sağlam eğitim programlarına dayanmaktadır.

Yazının anlam bütünlüğünü korumak için birkaç kavramı tanıtmakta fayda olacaktır.

Eğitim: Bireyin davranışlarına kendi yaşantısı yoluyla, kasıtlı bir  biçimde istenilen değişiklikler meydana getirme sürecidir. 

Hizmet içi Eğitim: Özel ve tüzel kişilere ait iş yerlerinde belirli maaş veya ücret karşılığında işe alınmış ve çalışmakta olan bireylere görevleri ile ilgili gerekli bilgi, beceri ve tutumları kazanmalarını sağlamak amacıyla yapılan eğitimdir.

Kamu: Halk adına hizmet veren devlet organlarının tamamına denir. Kelime anlamı olarak ise; hep, bütün, bir ülkede halkın bütünü, halk, amme gibi anlamlar taşır.

Kamu Hizmeti: Bir toplumun tamamına veya bir kısmına yönelik ve bunlar yararına, kamu kurumları veya kamu kurumlarının denetimi ve kontrolü altında özel kesimlerce yerine getirilen hizmettir. Kamu hizmeti, siyasi bir karar sonucu yasama organı ile yürütülür ve bütün yurttaşlara eşit şekilde yaklaşır. Bir hizmetin kamu hizmeti sayılabilmesi için doğrudan veya dolaylı olarak kamuya hizmet etmesi ve bu hizmetin kamu kurumlarınca veya kamu kurumlarının denetimi altındaki özel kurumlarca yapılması gerekir.

Kamu Yararı: Bütün bir kamunun yararı gözetilerek yasama organının yasa ile amaçladığı yarardır. Aksi kanıtlanmadıkça yönetimin her faaliyeti kamu yararıdır denilebilir.

Kamu Görevlileri

Dar Anlamda: Anayasanın 128. Maddesine göre; devletin, kamu iktisadi teşebbüsleri ve diğer tüzel kişilerinin genel irade esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür.

Geniş Anlamda: Hiyerarşik bir sitem düzeninde kamu kurumlarında görev yapan ve farklı hukuki statülere sahip personellerdir.

Hizmet İçi Eğitim Türleri

1: Aday Memurlukta;

1.1: Temel Eğitim: Memur adaylarının asli memur olabilmeleri için almaları gereken eğitimdir.

1. 2: Hazırlayıcı Eğitim: Memur adaylarının kadro ve görevleri çerçevesinde görevlerinin, çalışacağı kurumun ve teşkilatının mevzuatları ve diğer kurumlarının ilişkilerinin öğretildiği eğitimdir.

1. 3: Staj: Aday memurların kamu kuruluşlarında ifa edecekleri görevleri ve işgal ettikleri konumların daha iyi idraki için uygulamalı olarak eğitildiği süreçtir.

2: Asli Memurlukta;

2.1: Verimliliği Arttırma Eğitimi:

2.1.1: Bilgi Tazeleme Eğitimi: Bu eğitim modeli kamu personelinin mesleki bilgilerini tazelemesi için verilen eğitimdir.

2.1.2: Değişikliklere Uyum Eğitimi (Yeniden Eğitim): Bir kamu personelinin mevzuat, teknolojik araç veya görevinin değişmesi taktirde bu kavramlarla ilgili aldığı eğitim türüdür.

3: Üst Görev Kadrolarına Hazırlama Eğitimi: Bir kamu personelinin üst kademeye ulaşması liyakate bağlıdır. Ancak her daim bu üst göreve hazır olması veya hiyerarşik üstünlük gereği üstünün tersine iş yapmaması için aldığı eğitimdir.

4: Üst Yöneticilik Eğitimi: Kamu personelinin yöneticilik sıfatını benimsemesi ve bu görevi kamu yararına en uygun şekilde ifa etmesi için gördüğü eğitim türüdür.
Kamu görevlilerinin hizmet içi eğitim araştırması yapılırken, vatandaşın devlet ve kurumlarına bağlılığını arttırmak ve devletin de bu bağlılığa en asgari aynı oranda cevap vermesinin elzemliliği altı çizilerek anlatılmaya çalışılmıştır. 

Kurum ve kuruluşların verimliliği, insanların gördükleri eğitimlerin karşılığını almaları, liyakat düzeniyle işleyen bir çalışma sistemine dayanır. Bu sistem sayesinde devlet, hem siyasi hem de ekonomi istikrarını daha güçlü ve devamlı kılar. Bu sistemin devamlılığı da hizmet içi eğitim vb. modelleriyle etkili ve verimli bir şekilde sürdürebilir. Aynı şekilde kamu personellerinin kamu kurum ve kuruluşları aracılığıyla, yedikleri yoğurtların kendi yoğurtları değilde, devletin yoğurdu olduğunun farkına varması da ilk başta aile eğitimi olmak üzere bahsettiğimiz hizmet içi eğitim vb.eğitimlerle oluşacaktır.

Hizmet içi eğitim, kamu personelinin görevini en verimli şekilde yerine getirmek, devletin toplumsal hedeflerine ve değişen bilim ve teknolojilere en iyi şekilde ayak uydurmasını sağlar. Kamu kurumlarının ve personellerinin vasıfsız ve sorumsuz davranması devlet yönetimini ve toplumu nasıl etkiler? Elbette ki devletle vatandaş arasında güven sorunu ortaya çıkar. Bununla birlikte toplumsal ekonomi ve kalkınma istenilen düzeye ulaşmaz. Bu sorunun uzun süreli olması iktidarın meşruluğunu dahi tehlikeye atar. Bunun yanı sıra ekonomi gücü devlet kontrolünden çıkıp özel sektörlerce işletilmeye başlanır. Özel sektörlerce işletilen bir ekonomi, kamu yaradından çok kâr amaçlandağı için toplum, alım gücüne göre ihtiyaçlarını karşılamaya çalışacaktır. Bu aynı zamanda toplumu ayrışımlara (fakir,zengin) götürecektir.